• Darmowa dostawa do multimarketu
  • 30 dni na zwrot
  • 15.000 produktów do wyboru

Kompostowanie odpadów

Kompostowanie odpadow

Kompostowanie odpadów: jak zrobić kompost?

Jeśli nie lubisz wyrzucać jedzenia i uważasz, że fusy oraz skorupki zasługują na drugie życie, to jesteś na dobrej drodze, by zostać obywatelem spod znaku „eko”. Tylko co robić z resztkami ze stołu, gdy akurat nie masz pod ręką głodnej kozy? Rozwiejmy wszelkie wątpliwości na temat kompostowania: czy kompost musi brzydko pachnieć, czy przyciąga muchy i szczury, czy można kompostować w mieszkaniu i co tak naprawdę nam to daje?

 

Co to jest kompost?

Kompost jest substancją organiczną, która powstaje dzięki tlenowemu rozkładowi roślinnych (choć nie tylko) odpadów na skutek działania bakterii, grzybów, a nawet zwierząt. Kompost jest naturalnym nawozem, dzięki czemu nie można go przedawkować. Nie jest szkodliwy, za to poprawia właściwości i strukturę nawożonej nim gleby – wzbogaca ją w próchnicę, sprawia, że staje się ona bardziej pulchna i żyzna. A przy tym stworzenie kompostu kosztuje bardzo niewiele – jedynie nieco czasu i pracy. Ważne jest bowiem pielęgnowanie kompostu i dbanie o równowagę jego składników, ale te ostatnie pozyskujemy głównie z odpadów – i to zarówno w ogrodzie, jak i we własnym domu. Do kompostu bowiem możemy wrzucać zarówno odpady pochodzenia roślinnego, jak i np. niektóre resztki ze stołu. Nie dość zatem, że niskim kosztem pozyskujemy świetnej jakości nawóz, to jeszcze zmniejszamy liczbę wyprodukowanych przez nas śmieci.

 

Jak zrobić kompostownik z palet, czyli rodzaje kompostowników 

Każdy, kto zainteresuje się tematyką kompostowania w ogrodzie lub na działce, prędzej czy później będzie musiał podjąć decyzję, na jaki rodzaj kompostowania chce się zdecydować. Podstawowe rodzaje kompostowania zależne są od tego, w jaki sposób składowany będzie kompost. Zanim jednak zdecydujemy, czy chcemy kompostować na pryzmie czy w kompostowniku, musimy znaleźć na to odpowiednie miejsce. Bardzo istotne jest, by kompost był składowany w ocienionym i osłoniętym od wiatru miejscu, dzięki czemu ochronimy go przed nadmiernym wysychaniem.

 

Kompostowanie na pryzmie

Kompostowanie na pryzmie to nic innego, jak składowanie odpadów organicznych „luzem”, w formie stosu. Materiał taki powinien mieć ok. 1 m szerokości przy dnie i ok. 1 m wysokości. Jest to metoda dość prosta i nie narażająca nas na dodatkowe koszty, jednak kompost taki może dojrzewać nawet około półtora roku. Warto też mieć na uwadze, że pryzma nie prezentuje się zbyt estetycznie, dlatego jest to metoda kompostowania polecana głównie wówczas, gdy do dyspozycji mamy duży teren, na którym nie będzie się ona rzucać w oczy. W małym, wypielęgnowanym ogródku pryzma kompostowa byłaby raczej nienajlepszym rozwiązaniem.

 

Drewniany kompostownik, kompostownik z palet 

Kompostowniki to rodzaj pojemników służących do składowania kompostu. Dzięki nim kompost wygląda bardziej estetycznie i jest zamknięty w określonej przestrzeni. Jednak nie tylko o estetykę tu chodzi – kompostowniki zapewniają również ochronę kompostu przed niekorzystnym działaniem czynników zewnętrznych, przede wszystkim wiatru i słońca. Nie wystarczy jednak zbić kilku desek w prostą skrzynię i wrzucić do niej wszystkich odpadków. Kompostownik powinien być zbudowany tak, aby zapewniał przewiewność na poziomie wszystkich warstw kompostu i możliwość ich łatwego nawodnienia, a jednocześnie odprowadzania wody. Tak naprawdę nie ma większego znaczenia, czy nasz kompostownik zbudujemy z desek, palet czy np. cegieł albo siatki, o ile jego konstrukcja będzie pozwalała kompostowi oddychać.

Trzeba też pamiętać o tym, że kompostownik nie może mieć zabudowanego dna, a umieszczamy go na przepuszczalnym podłożu (nie może to być też folia czy beton). Dzięki temu do kompostu będą mogły się dostać różne mikroorganizmy, a także dżdżownice, które pełnią ważną rolę w procesie dojrzewania kompostu.

Kompostownik możemy dość łatwo samodzielnie skonstruować z kilku desek albo z palet. Optymalne wymiary to około metr na metr. Najprostszy sposób to zrobienie trzech ścian z połączonych palikami palet, czwartą paletę zaś warto połączyć z pozostałymi za pomocą zawiasów, tak aby móc wygodnie otworzyć kompostownik. Jeśli nie mamy gotowych palet, nadadzą się deski (trzeba tylko pamiętać o mocowaniu ich do palików z uwzględnieniem przerw między nimi). Od środka ściany kompostownika można wyłożyć folią (koniecznie podziurkowaną). To pomoże podnieść temperaturę wewnątrz kompostownika, a w efekcie przyspieszyć kompostowanie.

 

Termokompostownik

 Termokompostowniki to szczególny rodzaj kompostowników. Wykonane z plastiku pojemniki o szczególnej, zamkniętej konstrukcji zapewniają wysoką temperaturę wewnątrz, co znacząco przyspiesza proces dojrzewania kompostu. Powinny być ustawiane w zacienionym miejscu i podlewane, gdy wilgotność spadnie poniżej 75%. Aby ją sprawdzić, nie musimy zaopatrywać się w specjalne narzędzia, lecz wystarczy dłonią ścisnąć masę kompostu – nie powinna być mokra, ale powinna zostawić na dłoni wilgoć. Najczęściej jednak termokompostownik, dzięki swojej formie, zapewnia kompostowi niezmienny poziom wilgotności, a także ochronę kompostu przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, przy jednoczesnym dostępie do powietrza.

Termokompostowniki wymagają nieco większego wkładu finansowego na początku kompostowania, jednak oszczędzają nam sporo czasu i pracy. Kompost przygotowywany w ten sposób może dojrzewać nawet 70% szybciej od kompostu składowanego na pryzmie.

Warto też wspomnieć o szczególnych odmianach termokompostowników, na przykład kompostownikach segmentowanych, których szczególną cechą jest modułowa konstrukcja, dzięki czemu można je łączyć i zwiększać ich pojemność. Kompostowniki rotacyjne zaś swoją konstrukcją przypominają betoniarkę. Ich główną zaletą jest łatwość przekładania kompostu, co przekłada się na łatwiejsze dbanie o niego i szybszy proces dojrzewania.

 

Kompostowanie w mieszkaniu 

Nie każdy może (i chce) posiadać własny ogródek. Jednak w czasach mody na bardziej świadomy, ekologiczny styl życia nawet mieszkańcy miejskich bloków mogą założyć własny kompostownik i recyklingować domowe odpady organiczne. Nie jest to jednak takie proste, bo tradycyjne kompostowniki nie tylko rzadko kiedy wyglądają estetycznie, lecz także wydzielają niekiedy niezbyt przyjemny zapach rozkładającej się materii. Jak sobie z tym poradzić w mieszkaniu? 

Istnieją specjalne kompostowniki przystosowane do użycia w domach i mieszkaniach. Są z reguły niewielkie (rozmiarami podobne do przeciętnego kosza na śmieci), plastikowe, zamykane. Niektóre z nich mają nawet designerską formę, tak aby można było je postawić w kuchni, choć kompostowniki często lądują też na balkonie. Jeśli decydujemy się na domowy kompostownik, warto jednak rozważnie dobierać składniki kompostu, tak aby zachować odpowiednie proporcje minerałów, warto też wspomagać proces kompostowania specjalnymi preparatami. Dzięki temu mamy szansę na to, że nasz domowy kompostownik będzie funkcjonował prawidłowo i nie zacznie wydzielać brzydkiego zapachu. Warto też pamiętać o tym, że nawet w domowym czy balkonowym kompostowniku możemy do pracy zaprząc dżdżownice, które chętnie pomogą zamienić odpadki na wartościowy nawóz.

Istnieją też bardziej zaawansowane urządzenia, które są na stałe podłączone do prądu, dzięki czemu specjalny mechanizm zapewnia im częste mieszanie materii. Zamknięta konstrukcja powoduje, że nie wydzielają zapachu, a stałe mieszanie przyspiesza proces kompostowania, który może trwać nawet dwa tygodnie. Zatem zyskujemy co prawda niewielką ilość kompostu naraz, jednak w bardzo szybkim czasie i przy minimalnym wysiłku. Wady? Jest to urządzenie bardzo kosztowne, w dodatku wymagające stałego podłączenia do prądu i wymiany filtrów. Trudno je też dostać w Polsce.

Nietypową formą domowego kompostowania jest też proces nazwany z języka japońskiego bokashi. W tym przypadku rozkład tlenowy zostaje zastąpiony fermentacją, a cały przebieg przypomina bardziej kiszenie ogórków. Roślinne odpadki zostają zamknięte w szczelnym pojemniku razem ze specjalnym preparatem, w którym zawierają się m.in. otręby i odpowiednie mikroorganizmy. Tak uzyskany kompost używamy do nawożenia po rozcieńczeniu w wodzie.

 

Ile kosztuje kompostownik?

Jeśli chcemy zbudować kompostownik samodzielnie, z tego, co akurat nam się nawinęło pod rękę (stare deski, palety, nawet cegły) – to właściwie nie ponosimy żadnych kosztów albo minimalne. Jeśli zaś pragniemy kupić gotowy kompostownik, to w tym przypadku cena zależy od wielu czynników.

Najprostszy gotowy kompostownik plastikowy kupimy od ok. 100 zł, kompostownik z drewnianych desek kupimy za ok. 50-100 zł, a metalowy kompostownik może nas kosztować jeszcze mniej, od ok. 30 zł. Większe, plastikowe, obrotowe czy mrozoodporne kompostowniki mogą kosztować ok. 200-400 zł, chociaż ogromne, metalowo-drewniane kompostowniki mogą kosztować od ok. 500 (poj. ok. 1000 l) do nawet 1300 zł (poj. ok. 5000 l). Za niewielkie kompostowniki uważa się takie o pojemności ok. 200-300 litrów, natomiast do nawożenia średnich rozmiarów warzywnika czy dość dużego trawnika przyda nam się kompostownik o pojemności powyżej 1000 litrów. 

Przy wyborze materiału zaś dobrze jest pamiętać, że plastik i metal będą się prezentowały niezbyt estetycznie, ale zapewnią kompostowi dobre warunki, drewno zaś lepiej wpasuje się w wygląd ogrodu, ale wymaga konserwacji. Najmniej praktyczne będą kompostowniki murowane, które nie tylko mogą wydłużać proces dojrzewania kompostu, lecz także są niemożliwe do przeniesienia, w razie gdybyśmy chcieli przearanżować ogród. Te wszystkie sprawy warto wziąć pod uwagę przy wyborze kompostownika do własnego ogrodu.

Kompostownik do domu z kolei wyniesie nas ok. 100-500 zł lub powyżej 1000 zł, jeśli zdecydujemy się na kompostownik elektryczny.

Kompostowanie odpadow

Jak zrobić kompost?

Jak widać, zanim na dobre zabierzemy się za produkowanie kompostu, czeka nas podjęcie decyzji co do sposobu składowania kompostu. Gdy już się na niego zdecydujemy, czas zabrać się za kompostowanie. Tylko od czego zacząć? Czy wystarczy zacząć w jednym miejscu składować organiczne odpadki, czy też kompostowi warto jakoś pomóc?

 

Kompostownik: co wrzucać? Kompostowanie odpadów 

Kompostowanie odpadów bynajmniej nie oznacza, że w kompostowniku może wylądować wszystko. Przede wszystkim znaleźć się w nim mogą resztki roślinne, np. liście, owoce i warzywa oraz obierki, chwasty, trawa, drobne gałęzie, popiół czy fusy kawy i herbaty, skorupki jajek, a nawet papier. Przy tym należy pamiętać, że liście czy owoce nie powinny być zmienione chorobowo, chwasty nie powinny mieć zawiązanych nasion (wówczas istnieje szansa, że razem z kompostem rozsiejemy chwasty po całym ogrodzie), popiół może być wyłącznie drzewny (np. z kominka), papier wyłącznie szary i nie pokryty żadnym nadrukiem, a gałęzie czy owoce i warzywa powinny być rozdrobnione. Do tego można dodać odchody ptasie lub obornik. Odpady organiczne powinny stanowić ok. 75% całej materii, reszta to nawozy i ziemia.

 

Czego nie można wrzucać do kompostownika?

Istnieje również dość długa lista rzeczy, których nie powinniśmy dorzucać do kompostownika. Resztki ze stołu, takie jak gotowane warzywa czy mięso i nabiał, mogą spowolnić rozkład albo po prostu zgnić. Resztki owoców cytrusowych czy bananów mogą nie zadziałać zbyt korzystnie na dojrzewanie kompostu. Wbrew pozorom również odchody większości zwierząt domowych nie powinny się tam znaleźć. Do kompostowania nie nadają się też liście i igły niektórych drzew, m.in. dębu, olchy i cisa.

 

Proces kompostowania. Jak dbać o kompost?

Na początku powinniśmy pamiętać o tym, aby kompost wyłożyć odpowiednimi warstwami. Na dnie warto ułożyć warstwę połamanych gałązek, a na nich ziemię, ewentualnie torf albo warstwę już gotowego kompostu (np. zeszłorocznego). Dalej składujemy organiczne odpadki, których warstwy przekładamy ziemią. W górnej warstwie kompostu można zrobić wgłębienie, w którym będzie się zbierała woda z opadów. W środek kompostu można też włożyć podziurawioną rurkę, która zapewni lepszy dopływ powietrza do głębszych warstw.

Kompost należy przerzucać co mniej więcej dwa miesiące. W trakcie tej czynności spodnie warstwy powinny znaleźć się na wierzchu i odwrotnie. Dorzucane do kompostu resztki powinny być rozdrobnione i wkładane pod wierzchnią warstwę (a nie na sam wierzch) – dzięki temu szybciej się rozłożą, a w międzyczasie nie przyciągną much. Gdy kompost jest zbyt suchy, trzeba go podlać, ale może się również okazać zbyt wilgotny – wówczas warto dodać do niego trochę suchych liści lub rozdrobnionych gałęzi. Należy reagować, gdy kompost zaczyna gnić, pleśnieć czy wydzielać brzydki zapach. Może to oznaczać nieprawidłowy poziom wilgotności lub brak równowagi mineralnej. Odpady azotowe (świeża trawa, resztki roślin, owoców i warzyw, fusy po kawie) i odpady węglowe (suche liście, gałązki, ziemia, papier, tektura) powinny być przekładane w proporcji 1:5. Zapach amoniaku może sygnalizować zbyt dużą zawartość azotu, a zapach zgnilizny to znak, że czas przerzucić warstwy kompostu i zadbać o lepszą przewiewność. Obsiewanie kompostu łubinem może nam pomóc, gdy chcemy zwiększyć zawartość azotu w pryzmie. Łubin należy ściąć i dodać do kompostu zanim zakwitnie.

W zależności od zastosowanego kompostownika, kompost w pryzmie dojrzewa nawet 12-18 miesięcy lub krócej (w kompostownikach ok. pół roku, w termokompostownikach ok. 2 miesiące, w elektrycznych, domowych kompostownikach o niewielkiej objętości nawet 2 tygodnie). Gotowy kompost ma jednolitą strukturę i pachnie świeżą ziemią. Nadaje się do nawożenia warzyw, drzew, krzewów i roślin ozdobnych. Jesienią można go nałożyć na grządki, a wiosną przekopać z glebą.

 

Jak przyspieszyć kompostowanie?

Do kompostu można dodać różne „wspomagacze”, takie jak startery kompostowe, czyli szczepionki i aktywatory. Są to biopreparaty, które wprowadzają mikroorganizmy do kompostu, przez co przyspieszają procesy rozkładu. Dostępne są w sklepach ogrodniczych. Zapewnią równowagę węglowo-azotową i odpowiednią temperaturę. Takim aktywatorem może być również dojrzały kompost. W przypadku użycia starterów warto pryzmę podlewać i przerzucać nieco częściej.

Pomóc z szybszym dojrzewaniu kompostu mogą również ziołowe preparaty, czyli wyciągi np. z rumianku czy mniszka lekarskiego. Jeśli zaś w pryzmie kompostowej znajduje się sporo gałęzi, pomoże specjalna grzybnia do kompostowania, która błyskawicznie rozkłada resztki roślinne, a nawet pnie drzew.

Bardzo skuteczną metodą wspomagającą kompostowanie jest też dodanie do kompostu dżdżownic, szczególnie kalifornijskich. Dżdżownice prawdopodobnie same trafią do kompostownika, ale można je również tam przenieść prosto z ogrodu albo kupić ich odpowiednią ilość np. w sklepie wędkarskim. Dżdżownice szczególnie lubią fusy od kawy. Te pożyteczne zwierzęta w trakcie szukania pokarmu drążą tunele w pryzmie, co ją spulchnia i napowietrza, dodatkowo zamieniają resztki roślinne w gotowy kompost zwany też biohumusem. Dzięki temu nie tylko przyspieszają proces powstawania kompostu, lecz także czynią go bardziej wartościowym. Trzeba jednak pamiętać, aby zimą pryzmę lub kompostownik odpowiednio zabezpieczyć słomą lub styropianem, aby chronić przed zimnem nie tylko dżdżownice, lecz cały proces dojrzewania kompostu.

 

Kompostowanie trawy

Kompostowanie trawy zasługuje na osobny akapit, jako że posiadacze przydomowych ogródków prawdopodobnie co jakiś czas, kosząc trawnik, zaopatrują się w dość spore ilości świeżo ściętej trawy. Można ją dodać do zwykłego, ogólnego kompostownika (o ile nie zaburzy to znacząco równowagi węglowo-azotowej). Jeśli jednak nie posiadasz w ogrodzie kompostownika na mieszane odpady, możesz wyprodukować kompost z samej trawy. W tym celu skoszoną trawę należy najpierw nieco podsuszyć, następnie ułożyć na dnie warstwę gałęzi lub słomy. Dalej można już układać warstwy trawy, chociaż dobrze jest dodać do niej trochę innych resztek roślinnych. Trawę warto też przekładać suchymi warstwami (gałęziami, słomą). Dojrzewanie takiego kompostu powinno trwać około roku, ale można je przyspieszyć odpowiednimi preparatami lub częstym przekładaniem warstw kompostu. Bardzo ważne jest też dbanie o odpowiednią wilgotność pryzmy kompostowej.

Kompostowanie odpadow

Polecamy

  • Mechanizm walca
  • Zakres cięcia: 40 mm
  • Automatyczna i ręczna funkcja pracy wstecz
749,-
  • Cztery zęby ze stali hartowanej
  • Drewniany trzonek
  • Ergonomiczny uchwyt
99,99